film reviews

Margarita, with a Straw

mwas-still
Persoonlijke en publieke tragedies

Kaj Van Zoelen, 30 oktober 2015, Salon Indien

Vrouwelijke regisseurs zijn nog altijd een minderheid in de filmwereld. De Indiase cinema vormt daarop geen uitzondering. Slechts een handvol geniet momenteel enige naamsbekendheid. In de Bollywood industrie heb je Farah Khan en Zoya Akhtar, in het (internationale)  arthouse en festivalcircuit heb je Deepa Mehta, Mira Nair en Aparna Sen. Aan dat rijtje kan Shonali Bose worden toegevoegd. Ze heeft pas twee fictiefilms geregisseerd maar beiden zijn van zo’n hoge kwaliteit dat Bose erkenning verdient. In 2005 debuteerde Bose (na al enkele shorts en één documentaire) met de prachtige speelfilm Amu, en in 2015 volgt daarop het even mooie, persoonlijke Margarita, With a Straw.

Amu (2005)
amu-2005

Amu is Hindi voor moeder of mama, en Amu gaat over moeders. Of liever gezegd: over de relatie tussen een dochter en haar twee moeders. Kajori werd begin jaren tachtig geboren in Delhi, maar groeide op in Los Angeles met haar adoptiemoeder, die haar uit India wegnam na het overlijden van haar echte moeder. Twintig jaar later keert zij terug naar India, om haar familie te bezoeken. Langzaamaan komt ze erachter dat haar afkomst anders is dan haar verteld wordt, en komen ieders onderdrukte herinneringen aan de religieuze rellen in Delhi in 1984 naar boven.

Deze rellen, waarbij in drie dagen ongeveer vijfduizend Sikhs om het leven kwamen, waren het gevolg van de moord op premier Indira Ghandi door haar Sikh bodyguards. Het was een soort ‘spontane’ genocide op kleine schaal, uitgevoerd door opgehitste Hindoes op straat, terwijl de politie instructies kreeg om niet in te grijpen. Hoewel andere Hindoes de Sikhs hielpen met onderduiken en na afloop kampen opzetten om de slachtoffers op te vangen, kwam er geen hulp of erkenning van de overheid. De politie stelde geen onderzoek naar de moorden in. Voor de overlevenden en getuigen zat er niets anders op dan verder te leven en er niet meer over te praten.

Shonali Bose was zo’n getuige, die meehielp met de slachtofferopvang. Zij laat haar Kajori gestaag ontdekken wat er gebeurd is, en laat haar de oudere generatie confronteren met hun stilzwijgen. Bose brengt zo geleidelijk verscheidene facetten van de rellen aan het licht, en de emoties die daarbij kwamen kijken. Het resultaat is een hartverscheurende film met een genuanceerde blik op de rellen, die tegelijk dienst doet als exposé van een publiek geheim. Middels de in Amerika met vrije meningsuiting opgegroeide Kajori steekt zij een pleidooi voor openheid af, terwijl de focus altijd blijft op haar verhaal: het ontdekken van haar wortels en de band tussen haar moeder en haarzelf.

Margarita, With a Straw (2014)
MWAS, still

Bose herhaalt dat kunststukje met het onlangs op het Indian Film Festival The Hague vertoonde Margarita, With a Straw: heel knap een hoop issues in een ontroerend verhaal verweven, zonder dat het als een oppervlakkig afvinken van een lijstje onderwerpen voelt. Laila is een spastische jonge Indiase vrouw die gaat studeren in Amerika, liefde en seks ontdekt en een relatie krijgt met een jonge vrouw die blind én Pakistaans is. De taboes die zelden tot nooit in Indiase films te zien zijn stapelen zich op, maar alles valt natuurlijk op zijn plaats en de film voelt nooit als een opeenstapeling van problemen aan, maar altijd als één vloeiend geheel.

Dat is deels te danken aan het fantastische script van Shonali Bose en Nilesh Maniyar, geïnspireerd door de ervaringen van de spastische zus van Bose en tragedies in haar eigen leven. Dankzij ook hun subtiele regie, met gebruik van veel close-ups van Laila’s gezicht in plaats van haar lichaam in een rolstoel, maken de twee schrijvers/regisseurs de leefwereld van Laila goed voelbaar. Uiteindelijk kijk je met haar mee in plaats van naar haar, en dat ze spastisch is zie je nauwelijks meer. Het is ook te danken aan het prachtige spel van actrice Kalki Koechlin, die niet alleen de lichamelijke ziekte sterk speelt maar vooral ook haar emoties en ontwikkeling overbrengt.

Een coming-of-age verhaal dat niet alleen spastisch zijn normaliseert en allerlei taboe onderwerpen knap daarin verwerkt, maar ook met dezelfde gevoeligheid in de laatste akte Laila laat kennismaken met pijnlijk verlies. En dat alles ook nog eens met een gezonde dosis humor, die hier en daar voor verlichting zorgt. Margarita, With a Straw zou best net zo’n hit als Intouchables kunnen worden enkele jaren terug, mits goed in de markt gezet, en is ook nog eens een veel betere film. Het is te hopen dat de film alsnog aangekocht wordt door een Nederlandse distributeur, wat helaas tot nog toe niet het geval is.

Related

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *